Freelancer'lar İçin Vergi Rehberi

Freelance çalışmak vergi açısından "kayıt dışı" bir alan değildir. Bu rehber; ne zaman mükellefiyet açmanız gerektiğini, hangi belgeyi düzenleyeceğinizi ve nelere dikkat edeceğinizi sırayla anlatır.

Ne zaman şirket kurmalısınız?

Belirleyici ölçüt sürekliliktir. Şu göstergeler varsa mükellefiyet açmanız gerekir:

• Aynı veya farklı müşterilere tekrar eden işler yapıyorsunuz
• Kazanç elde etme niyeti ve organizasyonu var (portföy, ilan, sözleşme)
• Müşteriniz sizden fatura/makbuz istiyor
• Gelir düzenli hâle geldi

Yılda bir defaya mahsus, arızi bir iş farklı değerlendirilebilir; ancak "birkaç ay daha bekleyeyim" yaklaşımı çoğu zaman geriye dönük mükellefiyet ve ceza riski doğurur.

Ticari kazanç mı, serbest meslek kazancı mı?

Bu ayrım, sonraki her şeyi belirler:

	Serbest meslek	Ticari kazanç
Kimler	Danışman, yazılımcı, avukat, mimar, çevirmen — şahsi mesai ağırlıklı	Ürün satışı, e-ticaret, ajans/organizasyon ağırlıklı
Belge	Serbest meslek makbuzu (e-SMM)	Fatura (e-Fatura/e-Arşiv)
Defter	Serbest meslek kazanç defteri	İşletme/bilanço esası
Stopaj	Kurumsal müşteri keser	Kural olarak yok
Kazanç tespiti	Tahsilat esaslı	Tahakkuk esaslı

Son satır pratikte çok önemlidir: serbest meslekte kazanç tahsil edildiğinde doğar; ticari kazançta ise fatura kesildiğinde (tahsil edilmese bile) doğar.

Stopaj nasıl işler?

Kurumsal bir müşteriye serbest meslek makbuzu düzenlediğinizde müşteri, brüt tutar üzerinden stopaj keser ve sizin adınıza vergi dairesine yatırır.

Bu kesinti kaybolmaz: yıllık gelir vergisi beyannamenizde hesaplanan vergiden mahsup edilir. Yıl içinde çok stopaj kesildiyse iade doğabilir.

Bireysel müşterilere (şahıslara) düzenlenen makbuzlarda stopaj kesilmez; verginin tamamı beyanname ile ödenir. Müşteri kırılımınız buna göre nakit planınızı etkiler.

Hangi giderleri yazabilirsiniz?

Freelance çalışanların en çok kaçırdığı kalemler:

• Bilgisayar, telefon, ekipman (tutara göre doğrudan gider veya amortisman)
• Yazılım abonelikleri (tasarım, geliştirme, bulut, SaaS)
• İnternet ve telefon faturaları (işle ilgili kısmı)
• Ofis/co-working kirası
• Eğitim, kurs, sertifika, mesleki yayın
• Mali müşavir ücreti
• İş amaçlı seyahat ve konaklama
• Reklam ve pazarlama (portföy sitesi, alan adı, hosting)

Ev-ofis kullanımında giderin işle ilgili kısmı dikkate alınır; kira ve faturalarda kurallar özeldir. Detay: Şirket üzerinden hangi harcamalar gider gösterilebilir?

Sosyal güvenlik: Bağ-Kur

Başka bir işte 4A kapsamında çalışmıyorsanız, mükellefiyetle birlikte 4B (Bağ-Kur) kapsamına girer ve primi kendiniz ödersiniz. Halen bir işte sigortalıysanız kural olarak 4A önceliklidir. Ayrıntı: 4A ve 4B farkları

Yurt dışı müşteriler

Yurt dışına verdiğiniz hizmetlerde hizmet ihracatı istisnası gündeme gelir; şartlar sağlanırsa KDV hesaplanmaz. Ancak:

• Şartların belgelenmesi gerekir (sözleşme, ödeme, hizmetin yurt dışında faydalanılması)
• Döviz gelirinin kayda alınması ve kur farkı yönetimi ayrı bir konudur

Detay: Yurt dışına fatura kesmek: hizmet ihracatı KDV istisnası

Beyan takvimi

Freelance çalışan bir serbest meslek erbabının tipik takvimi:

Yükümlülük	Sıklık
KDV beyannamesi	Aylık
Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi	Aylık/üç aylık
Geçici vergi	Üç aylık
Yıllık gelir vergisi beyannamesi	Yıllık (Mart)
Bağ-Kur primi	Aylık

Geçici verginin nasıl işlediği için: Geçici vergi nedir, ne zaman ödenir?

Pratik öneriler

1. Ayrı banka hesabı açın. Şahsi ve iş gelirini karıştırmayın.
2. Her ay kazancınızın bir kısmını vergi için ayırın — tahsilat esaslı çalışsanız bile.
3. Belgeleri anında kaydedin; ay sonunu beklemeyin.
4. Sözleşme yapın: kapsam, ödeme vadesi ve stopaj sorumluluğu yazılı olsun.
5. Tahsilat takibinizi kurun; freelance işlerde asıl risk vergi değil, gecikmiş tahsilattır.

Fatura, gider ve tahsilat takibini tek panelde toplamak isterseniz Kolaysal'ı inceleyin.