Bordro & SGK3 dk okuma
İlk Çalışanınızı İşe Alırken: SGK İşveren Maliyeti Hesabı
Bir çalışanın işverene toplam maliyeti nasıl hesaplanır? Brüt-net farkı, SGK işveren payı, işsizlik primi, teşvikler ve bordroya girmeyen gizli maliyetler.
4A ve 4B (Bağ-Kur) Farkları: Şirket Sahibi Hangi Statüde?
3 dk okuma
4A (SSK) ve 4B (Bağ-Kur) arasındaki farklar: kim hangi statüde sigortalı olur, şahıs ve limited şirket sahibinin durumu, prim ödeme ve emeklilik etkileri.
Güncellik notu: Bu içerikteki bilgiler 4 Ağustos 2026 tarihinde derlenmiştir. Vergi oranları, tutar sınırları ve beyan tarihleri dönemsel olarak değişir. Karar vermeden önce güncel tutarları mali müşavirinize veya resmî kaynağa (GİB) teyit ettirin.
Türkiye'de sosyal güvenlik statüsü, "ne iş yaptığınıza" değil hangi hukuki ilişkiyle çalıştığınıza göre belirlenir. Şirket sahipleri için en sık karışan konu budur.
Statüler kısaca
| Statü | Kimi kapsar | Halk arasında |
|---|---|---|
| 4A | Hizmet akdiyle (iş sözleşmesiyle) çalışanlar | SSK |
| 4B | Kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar | Bağ-Kur |
| 4C | Kamu görevlileri | Emekli Sandığı |
Şirket sahibi hangi statüdedir?
| Durum | Statü |
|---|---|
| Şahıs şirketi sahibi (ticari kazanç) | 4B |
| Serbest meslek erbabı (avukat, mimar, danışman…) | 4B |
| Limited şirket ortağı | 4B |
| Anonim şirkette yönetim kurulu üyesi olan pay sahibi | 4B |
| Anonim şirkette yalnızca pay sahibi (YK üyesi değil) | Sigortalılık doğmaz |
| Şirkette bordrolu çalışan (ortak olmayan) | 4A |
Dikkat: Limited şirket ortağı olup şirkette fiilen çalışsanız da kendinizi 4A'lı gösteremezsiniz; ortaklık statüsü 4B'yi doğurur.
4A ile 4B arasındaki temel farklar
Primi kim öder?
- 4A: İşçi payı çalışandan kesilir, işveren payı işveren tarafından eklenir.
- 4B: Primin tamamını kendiniz ödersiniz.
Prim matrahı nasıl belirlenir?
- 4A: Brüt ücret üzerinden (taban ve tavan sınırları dahilinde).
- 4B: Kanuni taban ile tavan arasında kendi beyan ettiğiniz matrah üzerinden. Yüksek matrah = yüksek prim = yüksek emekli aylığı.
İşsizlik sigortası
- 4A: Vardır; şartlar sağlanırsa işsizlik ödeneği alınabilir.
- 4B: Zorunlu işsizlik sigortası kapsamında değildir (isteğe bağlı düzenlemeler ayrıdır).
Emeklilik
- Gün sayısı ve prim matrahı belirleyicidir. 4B'de düşük matrahtan uzun süre prim ödemek, emekli aylığını belirgin şekilde düşürür.
Sağlık hizmeti
- Her iki statüde de sağlık yardımı vardır; ancak 4B'de prim borcu varsa sağlık hizmetinden yararlanma askıya alınabilir. 4A'lı çalışanda bu risk işverendedir.
En sık karşılaşılan senaryolar
1. Bir işte 4A'lı çalışıyorum, yan işim için şahıs şirketi kuracağım
Kural olarak 4A önceliklidir; şartlar sağlandığı sürece ayrıca Bağ-Kur primi doğmaz. Ancak vergi mükellefiyetiniz açılır ve beyanname yükümlülükleriniz başlar. Durumu mutlaka teyit ettirin.
2. İşten ayrıldım, şirketim devam ediyor
4A sona erdiğinde 4B devreye girer. Bu geçiş otomatik yaşandığı için fark edilmeyip prim borcu birikebilir — çıkış sonrası mali müşavirinizi bilgilendirin.
3. Emekliyim, şirket kuracağım
Emekli olarak ticari faaliyet yürütmek mümkündür; ancak sosyal güvenlik destek primi ve aylıkla ilgili düzenlemeler devreye girer. Bu senaryo kişiye özeldir; kurmadan önce hesaplatın.
4. Şirketim zarar ediyor, prim ödemek zorunda mıyım?
Evet. 4B primi kazançtan bağımsız olarak, mükellefiyet açık olduğu sürece doğar. Faaliyet fiilen durduysa mükellefiyeti kapatmak (terk) gündeme gelmelidir — aksi hâlde borç birikmeye devam eder.
Prim planlaması: emeklilik açısından kritik nokta
4B'de matrahı siz belirlediğiniz için birçok kişi tabandan öder. Kısa vadede nakit avantajı sağlar; uzun vadede emekli aylığını düşürür.
Pratik yaklaşım: nakit akışınız elverdiği dönemlerde matrahı kademeli yükseltmek, emeklilik hesabınızı ciddi biçimde iyileştirir. Bu kararı yıllık olarak gözden geçirin.
Özet
- Şahıs şirketi sahibi ve limited şirket ortağı → 4B (Bağ-Kur)
- Anonim şirkette yalnız pay sahipliği tek başına sigortalılık doğurmaz
- 4B priminin tamamını siz ödersiniz; matrahı siz seçersiniz
- 4A varsa kural olarak önceliklidir
- Prim borcu; sağlık hakkını, teşvikleri ve emekliliği etkiler
İlk çalışanınızı işe alacaksanız maliyet tarafı için: SGK işveren maliyeti hesabı
Sık sorulan sorular
Şahıs şirketi kurarsam Bağ-Kur'lu mu olurum?+
Kural olarak evet. Vergi mükellefiyeti açıldığında 4B (Bağ-Kur) kapsamına girersiniz. Ancak aynı anda bir işyerinde 4A kapsamında çalışıyorsanız, şartlar sağlandığı sürece 4A önceliklidir ve Bağ-Kur primi doğmayabilir.
Limited şirket ortağıyım, sigortam nasıl olur?+
Limited şirket ortakları kural olarak 4B (Bağ-Kur) kapsamındadır. Anonim şirkette ise yalnızca yönetim kurulu üyesi olan pay sahipleri 4B kapsamına girer; sadece pay sahibi olmak tek başına sigortalılık doğurmaz.
Hem 4A hem 4B olabilir miyim?+
Aynı anda birden fazla statüde çalışma söz konusu olduğunda kanun bir öncelik sırası uygular; kural olarak 4A önceliklidir. Durumunuz özel olabileceğinden mali müşavirinize teyit ettirin.
Bağ-Kur primini ödemezsem ne olur?+
Prim borcu gecikme zammıyla birikir; sağlık hizmetlerinden yararlanma askıya alınabilir ve borç, şirket kapatılsa dahi kişisel olarak takip edilir. Ayrıca teşvik ve bazı devlet desteklerinden yararlanmayı engeller.
İlgili yazılar
Şirket Kuruluşu4 dk okuma
Şahıs Şirketi Nasıl Kurulur? 2026 Adım Adım Rehber
Şahıs şirketi kuruluşu 2026: gerekli belgeler, adım adım süreç, maliyet kalemleri, vergi ve Bağ-Kur yükümlülükleri. Mali müşavirle ilerlemek isteyenler için pratik rehber.
Rehberler3 dk okuma
Freelancer'lar İçin Vergi Rehberi
Freelancer olarak çalışıyorsanız: şirket kurmalı mısınız, serbest meslek makbuzu nedir, stopaj nasıl işler, hangi giderleri yazabilirsiniz? Uçtan uca rehber.