KolaysalKolaysal

Fazla Mesai Ücreti: Zam Oranları, Sınırlar ve İşveren Maliyeti

2 dk okuma

Fazla çalışma %50, fazla sürelerle çalışma %25 zamlı. Saatlik ücret nasıl bulunur, yıllık 270 saat sınırı nedir, işverene maliyeti ne olur?

Kısa cevap

Fazla mesai ücreti, saatlik ücretin zamlı hâliyle hesaplanır. Saatlik ücret, aylık brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur. Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır ve yüzde 50 zamlı ödenir; sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse 45 saate kadarki kısım fazla sürelerle çalışma sayılır ve yüzde 25 zamlı ödenir. Fazla çalışma yılda 270 saati aşamaz ve işçinin yazılı onayı gerekir. Fazla mesai ücreti prime esas kazanca dahil olduğu için işverene SGK primiyle birlikte ek maliyet doğurur.

Güncellik notu: Bu içerikteki bilgiler 25 Ağustos 2026 tarihinde derlenmiştir. Vergi oranları, tutar sınırları ve beyan tarihleri dönemsel olarak değişir. Karar vermeden önce güncel tutarları mali müşavirinize veya resmî kaynağa (GİB) teyit ettirin.

Fazla mesai, bordroda en çok ihtilaf çıkan kalemlerden biridir. Sebebi basit: hesabın girdisi olan saatlik ücret tek başına bordroda yazmaz, türetilir.

Saatlik ücret nasıl bulunur?

Aylık brüt ücret 225'e bölünür.

225 sayısı şuradan gelir: haftalık yasal çalışma süresi 45 saat, ayda 30 gün kabul edilir ve günlük karşılık 7,5 saattir. 30 × 7,5 = 225. Bu, yerleşik Yargıtay uygulamasıdır.

Yaygın hata: aylık ücreti 240'a ya da fiilen çalışılan saate bölmek. İkisi de sonucu değiştirir ve eksik ödemeye yol açar.

Zam oranları

İş Kanunu iki farklı çalışma türünü ayırır:

Çalışma türüTanımÖdeme
Fazla çalışmaHaftalık 45 saati aşan çalışmaSaatlik ücretin %50 fazlası
Fazla sürelerle çalışmaSözleşmede haftalık süre 45'in altındaysa (ör. 40 saat), 45'e kadarki kısımSaatlik ücretin %25 fazlası
Ulusal bayram / genel tatilO günlerde çalışma (İş K. 47)O günün ücreti + bir günlük ücret daha

Yani sözleşmesinde haftalık 40 saat yazan bir çalışan 43 saat çalıştıysa, aradaki 3 saat %50 değil %25 zamlıdır. Bu ayrım gözden kaçtığında fazla ödeme yapılır.

Hesabı kendi rakamlarınızla görmek için fazla mesai hesaplayıcısını kullanabilirsiniz; üç çalışma türünü ayrı ayrı hesaplar ve işveren maliyetini de gösterir.

Sınırlar ve onay

  • Yıllık 270 saat: bir işçiye yılda en çok bu kadar fazla çalışma yaptırılabilir.
  • Günlük 11 saat: günlük toplam çalışma süresi bu sınırı aşamaz.
  • Yazılı onay: fazla çalışma için işçinin onayı alınır; uygulamada her yıl başında yenilenir.
  • Serbest zaman seçeneği: işçi zamlı ücret yerine izin isteyebilir (her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika).

Sınırın aşılması, yapılan çalışmanın ücretini ortadan kaldırmaz — çalışma ücretlendirilir, ama işveren yaptırım riski alır.

İşveren maliyeti: görünenden yüksek

Fazla mesai ücreti prime esas kazanca dahildir. Yani ödenen brüt tutarın üzerine SGK işveren payı ve işsizlik sigortası işveren payı eklenir.

Pratik sonuç: fazla mesai, işverene ödenen brüt tutardan daha pahalıdır. Yoğun dönemleri fazla mesaiyle mi yoksa ek istihdamla mı karşılamak gerektiğine karar verirken bu farkı hesaba katmak gerekir. Bir çalışanın toplam maliyetinin nasıl kurulduğunu SGK işveren maliyeti yazısında ele aldık.

Fazla mesai ücreti o ayın bordrosunda vergilendirilir; ele geçen net tutar, ayın toplam brütüne ve yıl içinde biriken vergi matrahına bağlıdır.

Kayıt tutmak: asıl korunma

Fazla mesai uyuşmazlıklarında ispat yükü büyük ölçüde işverendedir ve kayıt yoksa tanık beyanı belirleyici olur. Bu yüzden:

  • Giriş-çıkış kayıtlarını düzenli tutun ve saklayın.
  • Fazla çalışmayı bordroda ayrı kalem olarak gösterin; normal ücrete gömmeyin.
  • Onay ve serbest zaman tercihlerini yazılı hale getirin.
  • Aylık girdileri yıllık toplamla karşılaştırıp 270 saat sınırını takip edin.

Sık yapılan hatalar

  • Saatlik ücreti yanlış bölenle bulmak (225 yerine 240 ya da fiilî saat).
  • Fazla çalışma ile fazla sürelerle çalışmayı ayırmamak.
  • Fazla mesaiyi bordroda ayrı göstermeyip normal ücrete eklemek.
  • İşveren maliyetini hesaplarken SGK payını unutmak.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayda mali müşavirinize veya iş hukuku danışmanınıza başvurun.

Sık sorulan sorular

Fazla mesai yerine izin kullanılabilir mi?+

Evet. İşçi isterse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir: her fazla çalışma saati için bir saat otuz dakika, her fazla sürelerle çalışma saati için bir saat on beş dakika. Bu tercih işçinindir ve serbest zaman, işçiye altı ay içinde iş günlerinde kullandırılır.

Fazla mesai için onay şart mı?+

Evet. Fazla çalışma yaptırmak için işçinin yazılı onayı alınır ve bu onay uygulamada her yıl başında yenilenir. Zorunlu nedenler ve olağanüstü hâller gibi kanunun özel olarak düzenlediği durumlar bunun istisnasıdır.

Yıllık 270 saat sınırı aşılırsa ne olur?+

270 saat, bir yılda yaptırılabilecek azami fazla çalışma süresidir. Sınırın aşılması yapılan çalışmanın ücretini ortadan kaldırmaz; fazla çalışma yine ücretlendirilir. Ancak sınırın aşılması idari yaptırım riski doğurur ve iş müfettişi denetiminde sorun çıkarır.

Hafta tatilinde çalışma nasıl ücretlendirilir?+

Hafta tatili çalışmasının ücretlendirilmesi öğretide ve uygulamada tartışmalıdır; farklı hesap yöntemleri savunulmaktadır. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma ise İş Kanunu 47'de açıkça düzenlenmiştir: o güne ait ücrete ek olarak çalışılan her gün için bir günlük ücret daha ödenir.

Bu konuda hesap yapın

Ücretsiz, kayıt gerektirmez; hesap tarayıcınızda yapılır.

Fazla mesai ücreti hesaplama

İlgili yazılar