Bir çalışanın işverene toplam maliyeti nasıl hesaplanır? Brüt-net farkı, SGK işveren payı, işsizlik primi, teşvikler ve bordroya girmeyen gizli maliyetler.
Güncellik notu: Bu içerikteki bilgiler 4 Ağustos 2026 tarihinde derlenmiştir. Vergi oranları, tutar sınırları ve beyan tarihleri dönemsel olarak değişir. Karar vermeden önce güncel tutarları mali müşavirinize veya resmî kaynağa (GİB) teyit ettirin.
İlk çalışanı işe almak, bir işletmenin en kritik finansal eşiklerinden biridir. En yaygın hata da buradadır: bütçe net maaş üzerinden yapılır, oysa işverenin ödeyeceği tutar çok daha yüksektir.
Bir çalışanın işverene toplam maliyeti şu kalemlerden oluşur:
| Bileşen | Kimden kesilir / kim öder |
|---|---|
| Net ücret | Çalışanın eline geçen |
| SGK işçi payı | Çalışandan kesilir |
| İşsizlik sigortası işçi payı | Çalışandan kesilir |
| Gelir vergisi | Çalışandan kesilir |
| Damga vergisi | Çalışandan kesilir |
| SGK işveren payı | İşveren ödemesi (ek maliyet) |
| İşsizlik sigortası işveren payı | İşveren ödemesi (ek maliyet) |
Kritik ayrım şudur:
Brüt ücret, çalışandan yapılan kesintileri içerir. İşverene maliyet ise brüt ücretin üzerine eklenen SGK ve işsizlik işveren paylarıyla oluşur.
Doğru hesabı şu sırayla yapın:
Oranlar ve taban/tavan tutarları her yıl güncellenir. Bu yazıda sabit rakam vermiyoruz; hesabı güncel oranlarla mali müşavirinize yaptırın.
SGK teşvikleri, işveren payının bir kısmını Hazine'nin karşılamasını sağlar. Yaygın olanlar:
Teşviklerin ortak şartı: bildirimlerin zamanında yapılması ve prim/vergi borcunun bulunmaması. Yani gecikmiş bir bildirge yalnızca ceza değil, teşvik kaybı da demektir.
Bütçe yaparken çoğu işletmenin atladığı kalemler:
Pratik kural: bütçeyi yalnız bordro maliyeti üzerinden değil, bordro + yan haklar + ekipman + tazminat karşılığı üzerinden kurun.
Personel maliyeti sabit ve düzenli bir yüktür; ciro dalgalansa bile aylık olarak doğar. İşe almadan önce şu soruyu net cevaplayın:
Ciro %30 düşse, bu çalışanın maliyetini kaç ay taşıyabilirim?
Cevap "2 aydan az" ise, işe alım yerine önce proje bazlı / serbest çalışan modelini değerlendirin.
Şirket sahibi olarak kendi statünüz farklıdır: çalışan değil, genellikle 4B (Bağ-Kur) kapsamındasınızdır. Farklar için: 4A ve 4B (Bağ-Kur) farkları
Bordro, SGK ve nakit akışını tek panelde takip etmek isterseniz Kolaysal'ı inceleyin.
Sabit bir katsayı vermek doğru olmaz; oran, ücret seviyesine, uygulanan teşviklere ve yan haklara göre değişir. Doğru yöntem, net ücretten brüte gidip üzerine SGK işveren payı ile işsizlik işveren payını eklemektir. Asgari ücret seviyesinde teşvikler nedeniyle efektif maliyet, üst ücret gruplarına göre görece düşer.
Çalışanın işe giriş bildirgesi, kural olarak çalışmaya başlamadan ÖNCE SGK'ya verilmelidir. Geç bildirim idari para cezası doğurur ve teşviklerden yararlanma hakkını etkileyebilir.
Hayır. Teşviklerin çoğu şartlıdır: borcu olmama, bildirimlerin zamanında yapılması, sigortalı sayısında artış gibi kriterler aranır. Uygun teşviki mali müşaviriniz bordro döneminde seçer; bu yüzden bordro sürecinin düzenli işlemesi doğrudan maliyeti etkiler.
Kısmi süreli çalışmada primler çalışılan gün sayısına göre hesaplanır. Stajyer ve çıraklarda ise özel sigorta kolları uygulandığından maliyet belirgin şekilde düşüktür. Ancak bu statülerin şartları dardır; fiilî çalışma düzeniyle uyumlu olmalıdır.
Şirket üzerinden gider yazılabilecek harcamalar: kira, yakıt, yemek, telefon, eğitim, reklam ve daha fazlası. Gider yazmanın 3 şartı ve kabul edilmeyen giderler.
4A (SSK) ve 4B (Bağ-Kur) arasındaki farklar: kim hangi statüde sigortalı olur, şahıs ve limited şirket sahibinin durumu, prim ödeme ve emeklilik etkileri.
Şahıs ve limited şirket arasındaki farklar: vergi yükü, sorumluluk, kuruluş ve muhasebe maliyeti, ortak alma. Hangi ciroda hangisi mantıklı? Karar tablosuyla anlatım.
