Rehberler3 dk okuma
Nakit Akışı Nasıl Takip Edilir? 13 Haftalık Yöntem
Kârlı görünüp parası olmayan şirketlerin sorunu nakit akışıdır. 13 haftalık nakit tablosu nasıl kurulur, hangi kalemler girer, nasıl güncellenir?
Cari Hesap ve Vade Takibi: Alacağınızı Nasıl Tahsil Edersiniz?
3 dk okuma
Vadesi geçen alacaklar nasıl yönetilir? Alacak yaşlandırma tablosu, hatırlatma kademeleri, mutabakat düzeni ve tahsilatı hızlandıran sözleşme maddeleri.
Güncellik notu: Bu içerikteki bilgiler 4 Ağustos 2026 tarihinde derlenmiştir. Vergi oranları, tutar sınırları ve beyan tarihleri dönemsel olarak değişir. Karar vermeden önce güncel tutarları mali müşavirinize veya resmî kaynağa (GİB) teyit ettirin.
Ciro büyürken nakiti daralan işletmelerin ortak özelliği şudur: satış var, tahsilat yok. Alacak yönetimi, satış kadar sistem gerektiren bir iştir.
Nakit tarafı için önce: Nakit akışı nasıl takip edilir?
Toplam alacak rakamı hiçbir şey söylemez
Önemli olan yaşlandırmadır:
| Grup | Anlamı | Aksiyon |
|---|---|---|
| Vadesi gelmemiş | Normal | İzle |
| 1-30 gün geçmiş | Erken uyarı | Nazik hatırlatma |
| 31-60 gün | Sorun başlıyor | Yazılı talep + görüşme |
| 61-90 gün | Ciddi | Üst yönetim / yeni sevkiyat durdurma |
| 90+ gün | Tahsil riski yüksek | Hukuki süreç değerlendirmesi |
Aynı 500.000 TL alacağın tamamı "vadesi gelmemiş" ise sağlıklı, tamamı "90+ gün" ise şirket zaten sorunun içindedir.
Kademeli hatırlatma düzeni
Tahsilatın sırrı sertlik değil, öngörülebilirlik ve süreklilik:
- Vadeden 5 gün önce — bilgilendirme: "Şu fatura şu tarihte vadesi geliyor"
- Vade günü — kısa hatırlatma
- +7 gün — yazılı talep, ekstre ile
- +15 gün — telefon + yazılı, ödeme planı teklifi
- +30 gün — üst yazışma, yeni sevkiyatın durdurulması
- +60 gün — ihtar / hukuki süreç değerlendirmesi
Bu kademeleri herkese aynı uygulayın. Müşteriye özel esneklik gösterildiğinde, ödeme davranışı hızla bozulur.
Süreci kişisellikten çıkarın
"Aramaya utanıyorum" duygusu, KOBİ'lerde tahsilatın en büyük engelidir. Çözüm, hatırlatmayı kişi değil sistem yapar hâle getirmektir:
- Hatırlatmalar otomatik ve tarih tetiklemeli olsun
- Metinler standart olsun (her seferinde yeniden yazılmasın)
- Ekstre/mutabakat eki her zaman eklensin
- Kim, ne zaman, ne konuştu — kayıt altında olsun
Son madde önemlidir: "ödeyeceğim dedi" ifadesi, tarihiyle kayıtlıysa değerlidir.
Baştan kurulacak koruma: sözleşme ve belge
Tahsilat, satış anında kazanılır:
- Vade net yazılsın ("teslimden 30 gün" gibi belirsiz değil, gün sayısı ve başlangıcı belirli)
- Gecikme faizi maddesi bulunsun
- Kısmi teslimlerde kısmi fatura düzeni
- Yüksek tutarlı işlerde peşinat / hakediş yapısı
- Yeni müşteride limit belirlenmesi
- Faturanın doğru bilgilerle ve zamanında kesilmesi: e-Fatura ve e-Arşiv farkı
Faturanın alıcı bilgisi hatalıysa ödeme geciktiğinde tartışma sizin aleyhinize döner.
Mutabakat: sessiz sorunları erken bulur
Dönemsel mutabakat, iki tarafın cari bakiyesini karşılaştırmaktır. Yakaladığı tipik sorunlar:
- Kesildiği hâlde muhataba ulaşmamış fatura
- İki kez kaydedilmiş ödeme
- İade/iskonto kaydının tek tarafta olması
- Yanlış hesaba yapılan ödeme
Bunlar mutabakat yapılmazsa aylar sonra, tahsilat kavgasının ortasında ortaya çıkar.
Ölçün: 3 basit gösterge
| Gösterge | Ne söyler |
|---|---|
| Ortalama tahsilat süresi | Paranız kaç gün müşteride kalıyor |
| Vadesi geçen alacak oranı | Sürecin sağlığı |
| 90+ gün alacak tutarı | Gerçek risk |
Ortalama tahsilat süresi ile tedarikçi ödeme sürenizi karşılaştırın. Müşteriden 60 günde tahsil edip tedarikçiye 30 günde ödüyorsanız, aradaki farkı kendi sermayenizle finanse ediyorsunuz demektir.
Özet
- Toplam alacak değil, yaşlandırma dağılımı anlamlıdır
- Hatırlatma kademeli, standart ve otomatik olmalı
- Tahsilat satış anında, sözleşme ve vade netliğiyle kazanılır
- Mutabakat, sessiz hataları erken yakalar
- Tahsilat süresi ile ödeme sürenizin farkı, finansman ihtiyacınızdır
Kolaysal; cari hesapları, fatura vadelerini ve hatırlatmaları tek panelde toplar, vadesi yaklaşan alacaklar için otomatik uyarı üretir. Kolaysal'ı inceleyin
Sık sorulan sorular
Alacak yaşlandırma tablosu nedir?+
Alacaklarınızı vadesinin üzerinden geçen süreye göre gruplayan (vadesi gelmemiş, 1-30 gün, 31-60, 61-90, 90+) tablodur. Toplam alacak rakamı tek başına bir şey söylemez; asıl bilgi bu dağılımdadır.
Tahsil edemediğim alacağı gider yazabilir miyim?+
Şüpheli veya değersiz alacak olarak kayıtlara alınabilmesi için kanunda öngörülen şartların (dava/icra takibi başlatılması, tahsil kabiliyetinin kalmaması gibi) sağlanması gerekir. Sadece 'ödemiyor' demek yeterli değildir; usulü mali müşavirinizle yürütün.
Mutabakat mektubu zorunlu mu?+
Dönemsel mutabakat (BA-BS uyumu ve cari bakiye teyidi) hem muhasebe doğruluğu hem de olası uyuşmazlıkta ispat açısından önemlidir. Yılda en az bir kez, tercihen dönem sonlarında yapılması önerilir.
Müşteriyi kaybetmeden nasıl tahsilat isterim?+
Tahsilatı kişisel değil sistemsel hâle getirin: vade öncesi otomatik hatırlatma, vade günü bilgilendirme, sonrasında kademeli üst yazışma. Herkese aynı şekilde uygulanan bir süreç, ilişkiyi zedelemeden sonuç verir.
İlgili yazılar
e-Belgeler2 dk okuma
e-Fatura ile e-Arşiv Fatura Arasındaki Fark Nedir?
e-Fatura ve e-Arşiv fatura arasındaki farkı alıcıya göre net anlatım: kim hangisini keser, iptal-itiraz süreçleri, zorunluluk kapsamı ve geçiş adımları.
Gider & Vergi Avantajı3 dk okuma
Şirket Üzerinden Hangi Harcamalar Gider Gösterilebilir?
Şirket üzerinden gider yazılabilecek harcamalar: kira, yakıt, yemek, telefon, eğitim, reklam ve daha fazlası. Gider yazmanın 3 şartı ve kabul edilmeyen giderler.